Tags: 

(ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ ပစ်မှတ်ထားအရေးယူရန် တောင်းဆိုချက်) A local lady from IDPs camp in the west of Demoso township is listening to the Radio. Photo - Thomas Linn (Aug 2024) သို့ - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၊ SpaceX ကုမ္ပဏီနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေကြသောလူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ အရပ်ဘက်လူ မှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် လည်ပတ်နေသော...

နိဒါန်း ဤအစီအရင်ခံစာတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလမှဇွန်လအတွင်း အာဏာသိမ်းစစ်တပ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သော လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်များအား စုစည်းလေ့လာ၍ ယင်းဒေသများ၏ဆက်သွယ်ရေးရရှိနိုင်မှုအခြေအနေများကို နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ထားသည်။ ထို့အပြင် အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုနှင့်လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုများကြောင့် ပဋိပက္ခဒေသများအတွင်း နေထိုင်ကြသည့်အရပ်သားပြည်သူများအပေါ် သက်ရောက်မှုများကိုလည်း ဤအစီရင်ခံစာတွင် လေ့လာဆန်းစစ်ထားသည်။ အချက်အလက်စုဆောင်းမှု လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအချက်အလက်များအား ဒေသတွင်းအခြေပြုသ

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ(၂၄)ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် ၀၁:၂၂ ၌ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သော “AYA Bank”၏ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘဏ်စနစ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အချက်အလက်များစွာကို “lapsus$”ဟက်ကာအဖွဲ့က ခိုးယူခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ “lapsus$”အဖွဲ့ထံ ပေါက်ကြားသွားသောအချက်အလက်များတွင် “အမည်၊ မှတ်ပုံတင်နံ ပါတ်၊ မွေးသက္ကရာဇ်၊ ဖုန်းနံပါတ်နှင့်နေရပ်လိပ်စာ”စသည့်အချက်အလက်များအပါအဝင် ဘဏ်အကောင့်ဖွင့်ရာတွင်အသုံးပြုရသော အသုံးပြုသူ၏အထောက်အထားများ(Know Your Customer - KYC)လည်း ပါဝင်သွာ

မြန်မာ့အီလက်ထရောနစ်အုပ်ချုပ်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံကိန်း(၂၀၃၀)၏ မျက်နှာဖုံးပုံ အိုင်စီတီနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် မဟာစီမံကိန်းများရေးဆွဲ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ပံ့ပိုးမှုဖြင့် မြန်မာ့အိုင်စီတီဖွံ့ ဖြိုးရေးမဟာစီမံကိန်း(၂၀၀၅) (Myanmar ICT Development Master Plan, 2005)နှင့် မြန်မာ့အိုင်စီတီဖွံ့ဖြိုးရေးမဟာစီမံကိန်း(၂၀၁၁-၂၀၁၅) (Myanmar ICT Development Master Plan,2011-2015)တို့ကိုရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့အီလက်ထ ရောနစ်အုပ်ချုပ်ရေးမဟာစီ

(လူ့အခွင့်အရေးနှင့်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ မြန်မာအမျိုးသမီးအသံများ နှုတ်ဆိတ်သွားစေရေး စစ်အုပ်စု၏ကြိုးပမ်းချက်များ) ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင် ငံတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဖိနှိပ်မှုများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်။ စစ်အုပ်စုသည် အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုများပြု လုပ်ခြင်း၊​ စောင့်ကြည့်ရေးနည်းပညာများအသုံးချခြင်း၊ မတရားသောဥပဒေများအား လက်နက်အဖြစ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို နှုတ်ဆိတ်တိတ်ဆိတ်စေခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် လူအခွင့်အရေးကာကွယ်သူစောင့်ရှောက်သူများ အထူးသဖြ

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှဧပြီလအတွင်းကာလသည် အာဏာသိမ်းမှု(၅)နှစ်ပြည့်မြောက်ပြီး ပထမ(၃)လပတ်ကာလဖြစ်သ လို အာဏာသိမ်းစစ်အုပ်စု၏အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲမှထွက်ပေါ်လာသည့် အတုအယောင်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ စတင်ရာကာလလည်းဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုများ၊ အွန်လိုင်းစောင့်ကြည့်မှုများအပါအဝင် အခြားသောဒစ်ဂျစ်တယ်ဖိနှိပ်မှုအမျိုးမျိုးကို တရား ဝင်ဖြစ်စေရန် ဥပဒေအသစ်ပြဋ္ဌာန်းမှုများ စစ်အုပ်စုက ဆက်လက်ပြုလုပ်နေသည်။ ထိုသို့ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေများထဲမှပုဒ်မအချို့သည် အများပြည်သူ၏ဒစ်ဂျစ်တယ်ခြေရာများ...

(ဝါဒဖြန့်ချိရေးအတွက် စစ်အုပ်စုက တစ်တော့ခ်(TikTok)အသုံးပြုနေခြင်းနှင့်ထိခိုက်နစ်နာမှုများမှ အကျိုးအမြတ်ရရှိနေမှုများ) ၁။ အနှစ်ချုပ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တစ်တော့ခ်(Tiktok)သည် နိုင်ငံ၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံး လူမှုကွန်ရက်မီဒီယာများထဲမှတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုသူအရှိန်အဟုန်ဖြင့်လျင်မြန်စွာများပြားလာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်တော့ခ်(TikTok)အသုံးပြုသူပေါင်း ၁၉.၆ သန်းကျော်ရှိ၍ နိုင်ငံအတွင်း အင်တာနက်အသုံးပြုသူ၏ ၅၉ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးရှိနေပြီဖြစ် သည်။.

ဤလေ့လာသုံးသပ်ချက်သည် ဥပဒေပြုလုပ်ငန်းစဉ်၏တရားဝင်မှုကိုအသိအမှတ်ပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) ဥပဒေကြမ်းအား ထောက်ခံသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ မြန်မာအင်တာနက်ပရောဂျက်(MIP)အနေဖြင့် ယခုဥပဒေမူကြမ်းအား ဒစ်ဂျစ်တယ်အခွင့်အရေး၊ စောင့်ကြည်ထောက်လှမ်းမှုများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏အပြန့်ကျယ်သော ဖိနှိပ်မှုဂေဟစနစ်တို့၏ရှုထောင့်မှနေ၍ လေ့လာထားခြင်းဖြစ်ပြီး အရပ်ဘက်ဝန်း ကျင်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလုံခြုံမှု၊ လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့်သတင်းအချက်ရယူနိုင်ခွင့်များအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့်လားရာများကို နားလည်စေရန်..

နိဒါန်း ဤအစီအရင်ခံစာတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှမတ်လအတွင်း အာဏာသိမ်းစစ်တပ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သော လေကြောင်းတိုက် ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်များအား စုစည်းလေ့လာ၍ ယင်းဒေသများ၏ ဆက်သွယ်ရေးရရှိနိုင်မှုအခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ထားသည်။ ထို့အပြင် အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုနှင့်လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုများကြောင့် ပဋိပက္ခဒေသများအတွင်း နေထိုင်ကြသည့် အရပ်သားပြည်သူများအပေါ် သက်ရောက်မှုများကိုလည်း ဤအစီရင်ခံစာတွင် လေ့လာဆန်းစစ်ထားပါသည်။ အချက်အလက်စုဆောင်းမှု လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအချက်အလက်များအား ဒေသတွင်းအခြေ

စစ်ကော်မရှင်က မတ်လ (၅)ရက်တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အသိပေးကြေညာချက် စစ်ကော်မရှင်အနေဖြင့် မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းများအပါအဝင် မိုဘိုင်းကွန်ရက်သုံး ဆက်သွယ်ရေးစက်ပစ္စည်းများ၏မူရင်းအ မှတ်အသား(International Mobile Equipment Identity - IMEI)ကိုအသုံးပြုပြီး ဗဟိုမိုဘိုင်း စက်ပစ္စည်းသက်သေခံစနစ် (Central Equipment Identity Register - CEIR)တွင်မှတ်ပုံတင်သည့်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်အသုံးပြုရန်ဆောင်ရွက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ စစ်ကော်မရှင်၏ကြေညာချက်တွင် အခွန်ကောက်ခံရန်နှင့်တရားမဝင် တင်သွင်းမှုများကို တားဆီ

၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိကာလမှာ စစ်အုပ်စုအာဏာသိမ်းထားဆဲကာလဖြစ်သကဲ့သို့ ယင်းတို့အလိုကျ ပြင်ဆင်ထားသော အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲအား ဖြတ်သန်းခဲ့ရသောကာလလည်းဖြစ်သည်။ အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်မှုများနှင့်အတူ ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်သော အွန်လိုင်းပေါ်မှပြောဆိုရေး သားမှုများအပေါ် စောင့်ကြည့်ဖမ်းဆီးခြင်းများကို စစ်အုပ်စုက (၂၄)နာရီကာလပတ်လုံးပြုလုပ်ပြီး အရေးယူမှုများလည်းပြုလုပ်နိုင်ရန်ဆောင်ရွက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုများနှင့်ပီအက်စ်အ

အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီဥပဒေ အမှတ် ၄/၂၀၂၆ ‘နိုင်လွတ်လုံ’ ဟုအတိုကောက်ခေါ်ဆိုသော“နိုင်ငံသားများ၏ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့်ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကိုကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ” ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေအား ဥပဒေပါ ပုဒ်များကို ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့်ပြင်ဆင်ခြင်းများဖြင့် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းတွင် အကြိမ်ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအာဏာသိမ်းပြီးနောက် (၁၃)ရက်မြောက်နေ့၊ ဖေဖော်ဝါရီ(၁၃)ရက်နေ့၌ ‘နိုင်လွတ်လုံ’ဥပဒေ၏ပုဒ် မ(၅)၊ (၇)နှင့်(၈)တို့ကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။ ထိုပ

(၁) နိဒါန်း တစ်ကျော့ပြန်အာဏာသိမ်းမှုနောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒစ်ဂျစ်တယ်လွတ်လပ်ခွင့်အခြေအနေသည် သိသာစွာဆုတ်ယုတ် ကျဆင်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် Freedom House ၏ Freedom On the Net အစီအရင်ခံစာတွင်လည်း မြန်မာ နိုင်ငံသည် အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့် အချိုးဖောက်ဆုံးပူးတွဲနိုင်ငံအဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အတူ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကဲ့သို့ ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ဒစ်ဂျစ်တယ်လွတ်လပ်ခွင့်၏အခြေခံရပိုင်ခွင့်များဖြစ်သော အင်တာနက်ပေါ်တွင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ် ဖော်ပြောဆိုခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွင့်န

AI Generated Image နိဒါန်း စစ်အုပ်စုပြုလုပ်သော ၂၀၂၅ ခုနှစ် အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၃)ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဒစ်ဂျစ်တယ်ဖိနှိပ်မှုများ၊ အွန်လိုင်းခြေရာခံစောင့်ကြည့်မှုများနှင့် သတင်းအချက်အလက်အား လက်နက်သဖွယ်အသုံးပြုမှုစသည့်အခြေအနေများကို မြန်မာအင်တာနက်ပရောဂျက်(MIP)နှင့်နွေဦးလုံခြံရေး(SRS)တို့က စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်လေ့လာရာတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း၊ လွတ်လပ်သော သတင်းမီဒီယာများမှ အချက်အလက်များ ကောက်ယူခြင်း

စစ်အုပ်စု(စစ်ကော်မရှင်)၏ဒစ်ဂျစ်တယ်ဖိနှိပ်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး အများပြည်သူ၏တစ်ကိုယ်ရည်လွတ်လပ်ခွင့်များအပေါ် စောင့်ကြည့်နိုင်သောနည်းလမ်းများကို ငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ တပ်ဆင်အသုံးပြုလာသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုရာတွင် တရုတ်အစိုးရနှင့်နီးကပ်မှုပိုမိုရှိပြီး ‘တရုတ်မဟာရံတံတိုင်းစနစ်’ဟုအပြောများသော ‘ Great Firewall of China’ ကိုလည်း စစ်အုပ်စုက တပ်ဆင်အသုံးပြုနေသည်။ ဤတင်ပြမှုတွင်လည်း စစ်အုပ်စု(စစ်ကော်မရှင်)ကတပ်ဆင်ထားသော မဟာရံတံတိုင်းစနစ်နှင့်ပတ်သက်သောအကြောင်းအရာများကို စုစည်းဆန်းစစ်၍ တ

ဒီမောဆို၌ စတားလင့်ခ့်အင်တာနက်အား အသုံးပြုနေသော အမျိုးသမီး(၂)ဦး။ Photo - Thomas Linn မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်ပေါင်း(၃၃၀)အနက် မြို့နယ်ပေါင်း(၈၀)ရှိ အရပ်သားပြည်သူသန်းပေါင်းများစွာသည် စစ်ရေး ပဋိပက္ခများနှင့်စစ်အုပ်စု(စစ်ကော်မရှင်)၏အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ထားမှုများကြောင့် ဒီဂျစ်တယ်ရပိုင်ခွင့်များ ဆုံးရှုံးနေရသည်။ ထိုအင်တာနက်ဖြတ်တောက်ထားမှုကြောင့် ဂြိုလ်တုဆက်သွယ်စနစ်အပေါ် အားထားနေရရာတွင် စတားလင့်ခ့်အင်တာနက်ကို အများဆုံးအသုံးပြုနေရသည်။ စစ်အုပ်စု၏စစ်ကြောင်းထိုးမှုနှင့်လေကြောင်း...

“ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားခြင်းမှကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ”အား စစ်ကော်မရှင်က ပြဋ္ဌာန်းပြီး ယင်းဥပဒေအသုံးပြု၍ လူတစ်ဦးခြင်းနှင့်အဖွဲ့အစည်းများအား ဖမ်းဆီးမှုနှင့်တရားစွဲဆိုမှုများပြုလုပ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ ဥပဒေကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၂၉)ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် (၄၈/၂၀၂၅) အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုးပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေ၏ပြစ်မှုပြစ်ဒဏ်များသည် အလွန်ပြင်းထန်၍ အနည်းဆုံး ထောင်ဒဏ်(၃)ချမှတ်နို

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့တယ်လီကွန်းဆက်သွယ်ရေးနောက်ခံကိုပြန်ကြည့်ရင် လက်ဝါးကြီးအုပ်စနစ်ဖြစ်ခဲ့တာကို မြင်ရပါမယ်။ အစိုးရတစ်ရပ်က အလုံးစုံချုပ်ကိုင်ထား တဲ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေပါ။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ တယ်လီကွန်းဆက်သွယ်ရေးအခန်းကဏ္ဍကို ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး နော်ဝေအခြေစိုက်တယ်လီနောနဲ့ကာတာ အခြေစိုက်အူရီဒူးတို့က မြန်မာဈေးကွက်ကို အပြိုင်အဆိုင်ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။ သိပ်မကြာတဲ့အချိန်တိုအတွင်းမှာ လူအများအပြားရဲ့ယုံကြည်မှုကို တယ်လီနောကရရှိခဲ့ပြီး လူသုံးအများဆုံးအော်ပရေတာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ တယ်လီနောအနေနဲ့ တစ်ကမ္ဘာလ

၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ(၁)ရက် စစ်အုပ်စု၏အာဏာသိမ်းမှု(၅)နှစ်ပြည့်ရန် (၃)လသာလိုတော့သည်။ ယင်းကာလများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌နေထိုင်ကြသော အများပြည်သူသည် ပုံစံမျိုးစုံသော ဒစ်ဂျစ်တယ်အခွင့်အရေး ဖိနှိပ်မှုများနှင့်ဒစ်ဂျစ်တယ်အခွင့်အ ရေးချိုးဖောက်ခံရမှုများ လစဉ်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှအောက်တိုဘာလအတွင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဖိနှိပ်မှုများတွင် အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုများ၊ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ထိန်းချုပ်မှုများနှင့်အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့်ပြောဆိုမှုများအား စောင့်ကြည့်ဖမ်းဆီးမှုများ၊“Person Scrutinization

နိဒါန်း စစ်ကောင်မရှင်၏လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများအနက် သိသာထင်ရှားသည့်လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုမှာ သတင်းအချက်အ လက်ရရှိရေးအား...